علامت کلیدی خراب شدن روغن هیدرولیک

روغن هیدرولیک یکی از مهم‌ترین سیالات خودرو است که نقش آن بسیار فراتر از روانکاری ساده است.

این روغن نیروی لازم برای عملکرد نرم فرمان و بسیاری از اجزای هیدرولیک را فراهم می‌کند. زمانی که کیفیت آن کاهش یابد، نخستین آسیب‌ها در فرمان خودرو ظاهر می‌شود. به همین دلیل شناخت علامت کلیدی خراب شدن روغن هیدرولیک اهمیت زیادی دارد.

رانندگان معمولاً تنها زمانی متوجه مشکل می‌شوند که فرمان سفت می‌شود یا صداهای غیرعادی ایجاد می‌شود، در حالی که قبل از این مرحله نشانه‌های هشداردهنده‌ای دیده می‌شود که می‌تواند مانع آسیب‌های گران‌قیمت شود. این محتوا تمام علائم خرابی، نشانه‌های فاسد شدن، و راه‌های تشخیص زمان تعویض روغن هیدرولیک را با جزئیات توضیح می‌دهد.

علائم خرابی روغن هیدرولیک

شناخت علائم خرابی روغن هیدرولیک باعث می‌شود پیش از خراب شدن پمپ هیدرولیک یا سخت شدن فرمان، مشکل را شناسایی کنید. این علائم می‌توانند در رانندگی روزمره به راحتی دیده یا شنیده شوند و معمولاً نشانه اصلی افت کیفیت روغن هستند.

برخی از رایج‌ترین علائم خرابی عبارتند از:

• سفت شدن فرمان هنگام چرخش به چپ یا راست
• ایجاد صداهای ناله، خرخر یا ساییدگی در هنگام چرخاندن فرمان
• تغییر رنگ روغن نسبت به حالت عادی
• وجود کف یا حباب در مخزن روغن
• کاهش سطح روغن بدون نشتی مشخص
• لرزش فرمان هنگام حرکت
• بوی سوختگی شدید از سمت پمپ یا مخزن روغن

در ادامه هرکدام از این نشانه‌ها با جزئیات بیشتر بررسی می‌شوند.

تغییر رنگ روغن و نشانه های فاسد شدن روغن هیدرولیک

یکی از اولین نشانه های فاسد شدن روغن هیدرولیک، تغییر رنگ آن است. رنگ طبیعی این روغن معمولاً روشن و شفاف است. بسته به نوع خودرو، ممکن است زرد، قرمز یا کهربایی باشد. اما زمانی که کیفیتش افت می‌کند، رنگ آن به قهوه‌ای تیره، شکلاتی یا حتی سیاه تبدیل می‌شود.

دلایل تغییر رنگ روغن شامل موارد زیر است:

• اکسید شدن روغن به دلیل دمای بالا
• ورود ذرات فلزی ناشی از ساییدگی پمپ
• مخلوط شدن دو نوع روغن ناسازگار
• قدیمی شدن و پایان عمر شیمیایی روغن
• ورود رطوبت به مخزن یا عبور هوا از شلنگ‌ها

اگر رنگ روغن دیگر شفاف نیست و ظاهر کدر یا لجن‌مانند دارد، تعویض آن ضروری است.

کاهش سطح روغن و علت افت دائمی آن

پایین آمدن سطح روغن همیشه نشانه نشتی نیست. گاهی روغن به دلیل فاسد شدن، تبخیر و از بین رفتن ساختار مولکولی کاهش می‌یابد. اگر روغن در مخزن به‌طور مرتب کم می‌شود اما اثری از نشتی پیدا نمی‌کنید، احتمال خراب شدن روغن بسیار بالا است.

دلایل کاهش سطح روغن:

• نشت داخلی از شلنگ‌ها، اتصالات یا اویل‌سیت
• سوختن روغن در اثر فشار زیاد
• پوسیدگی و کهنه شدن مخزن
• کاهش کیفیت و تبخیر روغن

ایجاد صداهای غیرعادی هنگام چرخاندن فرمان

وقتی روغن خاصیت روانکاری خود را از دست بدهد، پمپ هیدرولیک شروع به ایجاد صدا می‌کند. صداهایی مثل تق‌تق، خرخر، ناله و ویژویژ معمولاً نشان‌دهنده خرابی روغن هستند.

صداهای غیرعادی در شرایط زیر بیشتر شنیده می‌شوند:

• هنگام چرخاندن فرمان در حالت سکون
• هنگام پارک دوبل
• در دمای پایین یا بالا
• زمانی که پمپ تحت فشار باشد

اگر صدا با لرزش فرمان همراه شود، احتمال آسیب جدی به پمپ وجود دارد.

کف کردن مخزن و تاثیر آن بر عملکرد فرمان

وجود کف یا حباب در مخزن، یکی از واضح‌ترین نشانه های فاسد شدن روغن هیدرولیک است. کف کردن باعث می‌شود روغن فشار را به‌درستی منتقل نکند و فرمان به شکل نامنظم عمل کند.

دلایل کف کردن شامل:

• ورود هوا به سیستم
• استفاده از روغن تقلبی
• ترکیب دو نوع روغن با فرمول متفاوت
• کم بودن سطح روغن و مکش هوا توسط پمپ

اگر کف همراه با تغییر رنگ باشد، سیستم باید کاملاً شست‌وشو و روغن تعویض شود.

بوی سوختگی علامت کلیدی خراب شدن روغن هیدرولیک

بوی سوختگی معمولاً به معنای این است که روغن بیش از حد گرم شده و ساختار شیمیایی آن تخریب شده است. این بوی تند شبیه بوی لاستیک یا سوختگی شدید است.

دلایل بوی سوختگی:

• افزایش فشار روی پمپ
• رانندگی طولانی‌مدت در ترافیک سنگین
• کار کردن پمپ بدون روغن کافی
• روغن قدیمی یا فاسد

اگر بوی سوختگی در خودرو احساس می‌شود، روغن باید فوراً تعویض شود تا به پمپ آسیب وارد نشود.

از کجا بفهمیم روغن هیدرولیک خراب است

تشخیص خراب بودن روغن هیدرولیک با چند بررسی ساده انجام می‌شود. اگر نشانه‌های زیر را در خودرو مشاهده کردید، احتمال خرابی روغن بسیار زیاد است:

• رنگ روغن تیره یا کدر شده است
• فرمان نسبت به قبل سخت‌تر می‌چرخد
• از سمت پمپ فرمان صدا می‌آید
• سطح روغن به‌طور مرتب کاهش پیدا می‌کند
• کف یا حباب در مخزن دیده می‌شود
• هنگام چرخاندن فرمان لرزش ایجاد می‌شود
• بوی سوختگی از سمت موتور یا مخزن می‌آید

در صورت وجود یکی از این نشانه‌ها، باید روغن بررسی و در صورت نیاز تعویض شود.

چه زمانی باید روغن هیدرولیک را تعویض کنیم

میزان کارکرد مناسب برای تعویض روغن هیدرولیک معمولاً بین ۴۰ تا ۶۰ هزار کیلومتر است. البته این مقدار بسته به نوع خودرو، کیفیت روغن و شرایط رانندگی تغییر می‌کند.

مواردی که نیاز به تعویض فوری دارند:

• تغییر رنگ شدید
• وجود ذرات فلزی در روغن
• افزایش دمای مداوم پمپ
• کاهش کیفیت فرمان
• وجود کف و حباب

بهتر است هر بار که سرویس دوره‌ای انجام می‌دهید، مخزن روغن فرمان را نیز بررسی کنید.

عواقب جدی تعویض نکردن روغن هیدرولیک

اگر روغن هیدرولیک در زمان مناسب تعویض نشود، آسیب‌های زیر ممکن است رخ دهد:

• سوختن کامل پمپ هیدرولیک
• سفت شدن ناگهانی فرمان
• آسیب به جعبه فرمان
• نشتی سیستم هیدرولیک
• افزایش مصرف سوخت به دلیل فشار بیشتر بر موتور
• کاهش ایمنی در رانندگی

هزینه تعویض روغن بسیار کمتر از هزینه تعمیر پمپ یا جعبه فرمان است.

بهترین نوع روغن برای جلوگیری از خرابی

برای جلوگیری از خراب شدن سریع روغن هیدرولیک، همیشه از روغن‌های استاندارد و سازگار با خودرو استفاده کنید. استفاده از روغن تقلبی یا نامرغوب، یکی از اصلی‌ترین دلایل خرابی سیستم هیدرولیک است.

• به دفترچه خودرو توجه کنید
• از برندهای معتبر استفاده کنید
• از ترکیب چند نوع روغن خودداری کنید
• در سرویس دوره‌ای روغن را بررسی کنید

سوالات رایج درباره علائم خرابی روغن هیدرولیک

آیا تغییر رنگ روغن همیشه نشانه خرابی است؟

اگر رنگ روغن از حالت روشن به قهوه‌ای یا سیاه تغییر کند، نشان‌دهنده افت کیفیت و فاسد شدن آن است.

علت سفت شدن فرمان چیست؟

کمبود روغن، فاسد شدن روغن یا خرابی پمپ می‌تواند باعث سفت شدن فرمان شود.

آیا کف کردن مخزن به تنهایی نشانه خرابی است؟

بله، کف کردن معمولاً به دلیل ورود هوا یا افت کیفیت روغن رخ می‌دهد و نشانه‌ای جدی محسوب می‌شود.

بوی سوختگی از مخزن روغن نشانه چیست؟

نشانه بالا رفتن دما و خراب شدن ساختار شیمیایی روغن است و باید فوراً تعویض شود.

هر چند وقت یکبار باید روغن هیدرولیک را عوض کنیم؟

به‌طور معمول بین ۴۰ تا ۶۰ هزار کیلومتر، اما علائم خرابی ممکن است نیاز به تعویض زودتر ایجاد کنند.