بسیاری از رانندهها فقط زمانی به فکر روغن هیدرولیک میافتند که فرمان ماشین سفت میشود یا صدای ناخوشایندی از زیر کاپوت میآید. اما حقیقت این است که روغن هیدرولیک هم درست مثل روغن موتور، عمر مشخصی دارد و باید در زمان مناسب تعویض شود.
اگر زمان دقیق تعویض روغن هیدرولیک را بدانید، میتوانید از خراب شدن پمپ فرمان، نشتی روغن و هزینههای زیاد تعمیرات جلوگیری کنید. در این مطلب بهصورت کامل توضیح میدهیم بهترین زمان تعویض روغن هیدرولیک چه موقع است، چه زمانی باید آن را عوض کنید و چه علائمی نشان میدهد وقتش رسیده.
چرا تعیین بهترین زمان تعویض روغن هیدرولیک مهم است؟
سیستم فرمان هیدرولیک یکی از اجزای کلیدی خودرو برای کنترل راحت و ایمن است.
روغن هیدرولیک در این سیستم وظیفه دارد نیرو را از پمپ به جعبه فرمان منتقل کند، اصطکاک بین قطعات را کاهش دهد و از سایش و خوردگی اجزای فلزی جلوگیری کند.
با گذشت زمان و کارکرد زیاد خودرو، این روغن به دلیل دمای بالا، فشار مداوم و نفوذ آلودگیها، کیفیت اولیه خود را از دست میدهد.
وقتی روغن هیدرولیک فاسد یا آلوده شود، قدرت فرمان کاهش پیدا میکند، صدای ناله از پمپ به گوش میرسد و فرمان سفتتر میشود. اگر این نشانهها نادیده گرفته شود، پمپ یا جعبه فرمان ممکن است آسیب جدی ببیند. به همین دلیل، دانستن چه زمانی روغن هیدرولیک را عوض کنیم برای افزایش عمر سیستم فرمان و کاهش هزینههای تعمیرات ضروری است.
عوامل تأثیرگذار بر زمان تعویض روغن هیدرولیک
۱. نوع خودرو و سیستم فرمان
زمان تعویض روغن هیدرولیک در همه خودروها یکسان نیست. خودروهای سنگین یا SUVها که سیستم فرمانشان تحت فشار بیشتری است، معمولاً به تعویض زودتر نیاز دارند. در خودروهای سواری سبک، این بازه کمی طولانیتر است. همچنین برخی خودروها از سیستمهای الکتروهیدرولیک استفاده میکنند که مصرف روغن در آنها کمتر است، اما همچنان نیاز به بررسی دورهای دارند.
۲. کیفیت و نوع روغن هیدرولیک
یکی از مهمترین عوامل در تعیین بهترین زمان تعویض روغن هیدرولیک، نوع و کیفیت روغن مورد استفاده است. روغنهای مرغوب دارای افزودنیهایی هستند که مقاومت در برابر اکسیداسیون و سایش را افزایش میدهند. اگر از روغن تقلبی یا بیکیفیت استفاده شود، این افزودنیها زودتر تجزیه شده و روغن خاصیت خود را از دست میدهد.
همیشه توصیه میشود از روغنی استفاده کنید که با مشخصات درجشده در دفترچه خودرو همخوانی دارد. برای مثال برخی خودروها به روغنهای مخصوصی مانند CHF11S یا ATF Dexron II نیاز دارند و استفاده از روغن نامناسب میتواند باعث سایش سریعتر پمپ فرمان شود.
۳. شرایط رانندگی و محیطی
محیط رانندگی تأثیر زیادی بر عمر روغن دارد. در شهرهای پرترافیک که فرمان به طور مداوم چرخانده میشود، یا در مناطق گرم و خشک که دمای بالای موتور بر روغن تأثیر میگذارد، روغن زودتر خراب میشود. اگر در جادههای خاکی یا مناطق مرطوب رانندگی میکنید، ذرات ریز گرد و غبار یا رطوبت نیز میتواند کیفیت روغن را کاهش دهد. در چنین شرایطی باید بازه تعویض کوتاهتر شود.
۴. سلامت سیستم فرمان و وجود نشتی
یکی از نشانههای اصلی نزدیک شدن زمان تعویض روغن، کاهش سطح روغن در مخزن فرمان است. اگر سطح روغن دائماً کم میشود یا روی زمین لکههای روغن مشاهده میکنید، احتمالاً نشتی وجود دارد. وجود هوا در مدار هیدرولیک نیز باعث ایجاد صدای سوت یا ناله میشود. در چنین مواردی باید علاوه بر تعمیر نشتی، روغن هیدرولیک را بهطور کامل تخلیه و تعویض کرد.
بازه زمانی استاندارد برای تعویض روغن هیدرولیک
بیشتر خودروسازان توصیه میکنند که روغن هیدرولیک هر ۲ تا ۴ سال یا پس از حدود ۴۰٬۰۰۰ تا ۸۰٬۰۰۰ کیلومتر تعویض شود. البته این مقدار بسته به شرایط رانندگی، نوع روغن و مدل خودرو میتواند متفاوت باشد.
در شرایط آبوهوایی گرم، رانندگی سنگین یا استفاده طولانیمدت از فرمان در ترافیک، بهتر است روغن را زودتر، مثلاً هر ۲ سال یا ۴۰٬۰۰۰ کیلومتر، تعویض کنید. در مقابل، اگر بیشتر در جادههای باز رانندگی میکنید و سیستم فرمان سالم است، ممکن است این بازه تا ۷۰٬۰۰۰ کیلومتر هم افزایش یابد.
برای خودروهای داخلی، پیشنهاد منطقی این است که تعویض روغن هیدرولیک را هر ۲ تا ۴ سال یا حدود ۴۰٬۰۰۰ کیلومتر انجام دهید تا از عملکرد نرم و بدون صدا اطمینان داشته باشید.
علائم هشداردهنده: چه زمانی روغن هیدرولیک را عوض کنیم؟
پیش از آنکه به زمان استاندارد برسید، برخی نشانهها به شما میگویند که وقت تعویض رسیده است:
- رنگ روغن تیره یا شیری شده است (نشانه آلودگی یا وجود رطوبت)
- بوی سوختگی از مخزن روغن به مشام میرسد
- فرمان در هنگام چرخش سفتتر از قبل شده است
- صدای ناله از پمپ فرمان شنیده میشود
- سطح روغن بهطور مداوم پایین میآید
اگر هر یک از این موارد را مشاهده کردید، دیگر نیازی نیست منتظر بازه کیلومتری باشید. بلافاصله باید روغن هیدرولیک را تخلیه و با روغن جدید جایگزین کنید.
مراحل بررسی و تعویض روغن هیدرولیک
۱. بررسی سطح و رنگ روغن
در بیشتر خودروها، مخزن روغن هیدرولیک در نزدیکی موتور قرار دارد. ابتدا خودرو را خاموش کرده و پس از سرد شدن موتور، درپوش مخزن را باز کنید. سطح روغن باید بین علامتهای MIN و MAX باشد. رنگ آن نیز باید شفاف و تمیز باشد. اگر روغن تیره یا کدر شده، نشانه واضحی از نیاز به تعویض است.
۲. تخلیه و جایگزینی روغن
برای تعویض روغن هیدرولیک، میتوان از پمپ مکش یا روش سنتی تخلیه استفاده کرد. ابتدا روغن قدیمی را کاملاً خارج کنید، سپس روغن جدید را تا حد مجاز پر نمایید. پس از پر کردن، موتور را روشن کنید و فرمان را چند بار به چپ و راست بچرخانید تا هواگیری سیستم انجام شود. در پایان سطح روغن را دوباره چک کنید.
۳. رعایت نکات ایمنی
- از روغن توصیهشده توسط خودروساز استفاده کنید.
- از باز بودن مسیر شیلنگها و نداشتن نشتی اطمینان حاصل کنید.
- در صورت وجود فیلتر روغن فرمان، آن را همزمان تعویض نمایید.
- اجازه ندهید گرد و غبار وارد سیستم شود.
پیامدهای تعویض نکردن به موقع روغن هیدرولیک
بیتوجهی به زمان تعویض روغن هیدرولیک میتواند خسارات جدی بهدنبال داشته باشد. در صورت فرسوده شدن روغن، خاصیت روانکاری از بین میرود و قطعات داخلی مانند پمپ، سوپاپها و شیلنگها تحت سایش قرار میگیرند. این موضوع علاوه بر افزایش صدای فرمان، میتواند منجر به قفل شدن فرمان یا خرابی کامل پمپ شود که هزینهای چندبرابر تعویض روغن خواهد داشت.
همچنین وجود آلودگی در سیستم میتواند باعث گرفتگی مسیرها و کاهش راندمان هیدرولیک شود. بنابراین، تعویض بهموقع روغن، نهتنها عملکرد فرمان را نرم و دقیق نگه میدارد بلکه از صرف هزینههای سنگین در آینده جلوگیری میکند.
جمعبندی: بهترین زمان تعویض روغن هیدرولیک فرمان
در نهایت، پاسخ به سوال «زمان دقیق تعویض روغن هیدرولیک ماشین» این است که بسته به نوع خودرو، شرایط رانندگی و کیفیت روغن، هر ۲ تا ۴ سال یا حدود ۴۰٬۰۰۰ کیلومتر باید روغن هیدرولیک تعویض شود. با رعایت این بازه و توجه به علائم هشداردهنده، میتوانید از عملکرد نرم فرمان، طول عمر بیشتر پمپ و جلوگیری از خرابیهای پرهزینه اطمینان حاصل کنید.
پرسشهای متداول
۱. آیا همه خودروها باید در یک بازه روغن هیدرولیک را عوض کنند؟
خیر، شرایط کاری خودرو و نوع سیستم فرمان تعیینکننده است. خودروهای سنگین یا دارای فشار بالا باید زودتر روغن را تعویض کنند.
۲. زمان تعویض روغن هیدرولیک دقیقاً چه موقع است؟
بهترین زمان تعویض روغن هیدرولیک معمولاً هر ۲ تا ۴ سال یا پس از طی حدود ۴۰٬۰۰۰ تا ۶۰٬۰۰۰ کیلومتر است. البته بسته به نوع خودرو، کیفیت روغن و شرایط رانندگی (مانند هوای گرم یا ترافیک سنگین)، ممکن است نیاز باشد زودتر روغن را عوض کنید.
۳. از کجا بفهمم زمان تعویض روغن هیدرولیک رسیده است؟
اگر فرمان خودرو سفت شده، صدای ناله از پمپ فرمان شنیده میشود یا رنگ روغن تیره و بوی سوختگی دارد، نشانه این است که وقت تعویض روغن رسیده است. همچنین در صورت کم شدن مکرر سطح روغن، احتمال نشتی وجود دارد.